جغرافیای ری

جغرافیای ری پیشگفتار بشر به مقتضاى نهاد و سرشت خویش، طالب علم و آگاهى است و شناخت از اوضاع طبیعى و اقتصادى و انسانى محیط زندگى خود و تاریخ گذشته آن، از پرجاذبه ترین آگاهى هاى انسان است که به وسیله آن، اهمیت موقعیت و جایگاه زندگى خویش را بهتر مى شناسد و به هویت منطقه اى و تاریخى خود واقف مى گردد.نوشتار حاضر در راستاى شناخت جغرافیا و جغرافیاى تاریخى و تاریخ رى سامان یافته است. این ناحیه به لحاظ موقعیت جغرافیایى و پیشینه تاریخى از اهمیت خاصى برخوردار است. به طورى که رى، امّ البلاد (مادر شهرهاى ایران) و شیخ البلاد (کهن ترین شهرها) لقب یافته است. این مهم در متون کهن و گذشته از رى به خوبى نمایان است. بزرگ ترین شهر ماد؛ بهترین زمینهاى آفریده شده؛ عروس بلاد؛ گذرگاه و چهارراه دنیا؛ شهر بزرگ؛ شهرى مشهور؛ رى با شکوه؛ از با شکوه ترین نواحى؛ شهرى بزرگ و آبادان؛ یکى از مفاخر اسلام؛ از امّهات بلاد و شهرهاى سرشناس؛ از جمله اوصاف رى هستند.این توصیفات بیش تر بیان گر ارزش هاى طبیعى این ناحیه است و با بررسى ابعاد تمدّنى و سیاسى رى، جایگاه رفیع این شهر بیش تر نمایان مى شود. نقش رى در سیر مذاهب و تمدّن ها و دانش و فرهنگ ادوار مختلف، در این نوشتار به اختصار عرضه شده است و تفصیل آن در تاریخ تمدن و تاریخ سیاسى ایران باستان و ایران دوره اسلامى قابل بررسى و ارائه است.مهم ترین ویژگى این شهر در دوران اسلامى آن است که شهر رى به عنوان مدفن حضرت عبدالعظیم حسنى علیه السلام از شخصیت هاى عالیقدر اسلامى، یکى از شهرهاى مذهبى جهان تشیع به حساب مى آید و این بارگاه مقدس، پیوسته مطاف شیعیان و علاقه مندان خاندان عصمت و طهارت بوده و در اصل تداوم کیان و رونق رى مرهون این مدفن شریف است. امّا ناحیه رى به عنوان منطقه اى مهم از دوران مادها تا زمان حاضر، اهمیت سیاسى خود را با نوساناتى حفظ کرده است. در طى این دوران، پایتخت، پایتخت فصلى، مرکز ناحیه اى وسیع، مرکز استان بوده است. اگر چه بعد از حمله مغول، شهر رى مرکزیت سیاسى و رونق پیشین خود را از دست داد، اما ناحیه رى همچنان عظمت خود را حفظ نموده است. چرا که میراث شکوه و بزرگى شهر رى به شهر همجوارش تهران منتقل شد. شهرى که روزگارى یکى از قصبات حومه شهر رى به حساب مى آمد و از دوران صفویه تا زمان حاضر، استمرار ارتقا و اعتلاى سیاسى آن تا حد کمال تداوم یافته است. نوشتار حاضر هرچند مشتمل بر جغرافیاى رى و خلاصه اى از تاریخ آن است، امّا بخش بزرگى از محتواى آن پژوهشى است جامع در نمایاندن جایگاه سیاسى رى و سیر تقسیمات کشورى آن. و این برجسته ترین ویژگى این کتاب است. با این حال، به یقین، این مکتوب خالى از کاستى و نقصان نیست که امید است با ارشادات اهل نظر، در رفع آن توفیق حاصل شود.در پایان، شکر و سپاس فراوان خود را به درگاه اقدس ربوبى تقدیم مى دارم که توفیق تدوین این اثر را به این ناقابل عطا فرمود. و از دست اندرکاران و مسؤولان محترم کنگره حضرت عبدالعظیم حسنى علیه السلام تشکر مى کنم؛ به ویژه از تلاش هاى بى شائبه برادر دانشور جناب آقاى على اکبر زمانى نژاد که با شکیبایى و اخلاق درخور تحسین در مراحل مختلف اعم از ویرایش و غلط گیرى و آماده سازى نشر و طبع این اثر اهتمام خاصى مبذول نمودند، تشکر مى نمایم.ومن اللّه التوفیق وعلیه التکلان۱۳۸۲. قم. على ملکى میانجى