حکم لقمان

معرفى اجمالى:(ترجمه فارسی) « حکمت‏نامه لقمان» اثر محمد محمدى رى‏شهرى، با همکارى مهدى غلامعلى و ترجمه جعفر آریانى، در سال ۱۳۸۵ ش، در موضوع شخصیت لقمان حکیم و کلمات حکیمانه او تألیف شده است. انگیزه نگارش این کتاب، ارائه اندرزهاى ارزنده مشهورترین حکیم در تاریخ ادیان ابراهیمى، به صورتى نو و با کاربردى آسان مى‏باشد.( پیشگفتار، ص ۷) شخصیت مشهور لقمان حکیم و توجه پیامبر اسلام و ائمه معصومین( ع) به بیان حکمت‏هاى او، همچنین جامعیّت و استناد مطالب این کتاب، اهمّیت و جایگاه این کتاب را روشن مى‏سازد. ساختار: کتاب براساس پیش‏گفتار، درآمد و ده فصل تنظیم شده است. مؤلف، این کتاب را با دسته‏بندى موضوعى حکمت‏هاى لقمان که از منابع متعدد به دست آمده به شیوه نقلى محض، تألیف کرده است. گزارش محتوا: پیشگفتار شامل برشمارى فصول، حکمت‏هاى منسوب به لقمان، که در هیچ یک از منابع یافت نشده و افسانه‏هاى مربوط به وى مى‏باشد.( پیشگفتار، ص ۷) مؤلف در مقدمه‏اى با عنوان« درآمد»، معناى حکمت در قرآن و حدیث را عبارت از مقدمات استوار علمى، عملى و روانى براى نیل به مقصد والاى انسانیت دانسته است. وى بر همین اساس، حکمت را به سه نوع علمى، عملى و حقیقى تقسیم مى‏کند و سرآمد حکیمان را انبیاى الهى و اصیاى آنان معرفى مى‏نماید.( درآمد، ص ۱۳) مؤلف در فصل یکم با عنوان« زندگى‏نامه لقمان» به بررسى تبار، تاریخ زندگى، شغل، شاگردان، طول عمر و آرامگاه وى با نقل اخبار تاریخى گوناگون و حتى متعارض پرداخته است. ایشان در ادامه به سؤالاتى چون پیامبرى لقمان؟ رمز دستیابى لقمان به حکمت؟ و همانندان لقمان در امت اسلامى؟ پاسخ گفته است.( متن کتاب، ص ۱۹) فصل دوم شامل حکمت‏هاى لقمان در قرآن، به همراه اخبارى در موضوعات شرک، نقش اعمال، کارهاى بزرگ، تکبر و غرور مى‏باشد.( همان، ص ۳۶) مؤلف در فصل سوم ده داستان حکیمانه لقمان را از منابع گوناگون جمع‏آورى کرده است. در فصل چهارم حکمت‏هایى درباره علم و معرفت آمده است، که در آن ارزش و نشانه‏هاى عقل و عالم، دانش‏آموزى و آداب آن، ارزش و فوائد علم، فضیلت دانشمند و ادب همنشینى با او و نکوهش علاقه به نادان و دشمنى با دانا، بررسى شده است.( همان، ص ۶۶) نویسنده در فصل پنجم با عنوان« عوامل خودسازى»، حکمت‏هایى از لقمان پیرامون موضوعاتى چون نصیحت‏پذیرى، یقین، تواضع، جهاد با نفس، استغفار، تقوا، ذکر، توکّل، زهد، قناعت را بیان کرده است.( همان، ص ۸۸) فصل ششم شامل حکمت‏هایى در باب آفت‏هاى خودسازى مانند ظلم، حسد، ریا، دروغ، بداخلاقى و نگاه حرام مى‏باشد.( همان، ص ۱۳۰) در فصل هفتم آداب اخلاقى و اجتماعى مانند: آداب خنده، مشورت، خوردن، میهمانى، داورى، فقر، سفر و انتخاب دوست در حکمت‏هاى لقمان ذکر شده است.( همان، ص ۱۴۶) مؤلف در فصل هشتم و نهم به ترتیب، مثل‏هاى حکیمانه و حکمت‏هاى لقمان را در موضوعات گوناگون گردآورى نموده است.( همان، ص ۲۰۷ و ۲۱۵) از آنجایى که مؤلف، حکمت‏هاى لقمان در فصول گذشته را از لحاظ موضوعى و مباحث جزئى تدوین نموده بود، در فصل آخر بسیارى از آن حکمت‏ها را به صورت جامع و کامل از منابع اخبار بدون تقطیع و پراکندگى نقل نموده است.( همان، ص ۲۳۰) وضعیت کتاب: فهرست اجمالى کتاب، در ابتداى آن و فهرست‏هاى آیات، اشخاص، جمعیت‏ها و قبیله‏ها، مکان‏ها، منابع و فهرست تفصیلى کتاب در پایان کتاب آمده است.( همان، ص ۲۹۷) پاورقى‏ها شامل آدرس آیات، احادیث، اشعار و منابع کتاب مى‏باشد.