فرهنگ نامه اذان

پیش‏گفتار فرهنگ‏ نامه، کتابى است که در آن، دانش، فرهنگ‏[۱] و حکمت باشد. فرهنگ‏نامه اذان، قطره‏ اى دیگر از دریاى بیکران علوم و معارف ناب اسلامى و مَدخَلى‏[۲] دیگر از دانش‏نامه میزان‏ الحکمه است که به صورت مستقل، منتشر مى‏ شود. در این دانش‏نامه، واژه‏ ها و اصطلاحاتى که در قرآن و احادیث، کاربرد فرهنگى گسترده‏اى دارند، به ترتیب الفبایى، با نظمى نوین و با ذکر نمونه کاربردها (شواهد)، معناشناسى و تحلیل و تبیین مى ‏گردند. در لابه ‏لاى این دانش‏نامه، برخى مَدخل‏ها، از کاربرد فرهنگى ویژه و بَسامد استفاده بالایى برخوردارند. بدین معنا که عموم مسلمانان و یا گروه ‏هاى خاصّى از آنان، به صورت شبانه ‏روزى و گسترده، با آنها، سر و کار دارند. از این رو، به منظور تصحیح و تقویت فرهنگ عمومىِ جوامع اسلامى، ضرورى است معارف مربوط به این گونه واژه‏ ها و اصطلاحات، به صورت کتابِ همراه، و کتاب راهنما، در اختیار همگان قرار گیرد. با این نگاه، مَدخَل‏هایى از این دست- که گفتیم-، به صورت‏کتاب‏هایى مستقل و در اندازه ‏هایى که حمل و مطالعه آن آسان باشد، در اختیار علاقه ‏مندان قرار مى‏گیرند.   گفتنى است که در این سلسله آثار، براى آنچه مربوط به رفتار یا احوال خاص ‏است (مانند: ادب، اذان، شادى و آرزو)، نام «فرهنگ ‏نامه» و براى آنچه مربوط به گروه‏ هاى اجتماعى (مانند: بسیجیان، جوانان و کودکان) مى ‏شود و یا آموزه‏ هاى حکیمانه پیشوایان بزرگ اسلام یا حکماى بزرگ الهى (چون لقمان حکیم) را ارائه مى ‏نماید، نام «حکمت ‏نامه» را برگزیدیم. فرهنگ ‏نامه اذان، دومین کتاب از مجموعه فرهنگ ‏نامه ‏هایى است که با هدف تصحیح ‏و تقویت فرهنگ ارزش‏هاى‏ رفتارى در دست تدوین‏ اند. در این فرهنگ‏ نامه، مسایل مهمى، مانند: آغاز تشریع اذان، اهمیت گسترش فرهنگ اذان، حکمت‏ها و پیام‏هاى فردى و اجتماعى و سیاسى اذان و آثار و برکات اذان، چگونگى اذان و تفسیر باطن آن، ارزشِ اذان‏گو و حقّ مؤذّن، و اذان زنده در عصر حاضر، مورد بررسى قرار خواهد گرفت. گفتنى است که در تهیه و تدوین این مجموعه، از همکارى فاضل ارجمند جناب آقاى عبد الهادى مسعودى بهره بردم. از ایشان و دیگر همکارانى که در «پژوهشکده علوم و معارف حدیث»، در ساماندهى این اثرسهیم ‏هستند، بویژه مترجم‏ گران‏قدر آن، جناب آقاى حمیدرضا شیخى- که با ترجمه زیبا و دقیق خود، فهم آیات و روایات این فرهنگ ‏نامه را براى پارسى زبانان میسّر ساخت- صمیمانه سپاس‏گزارم و از خداوند منّان، پاداشى در خور فضل و کرامت خود، براى آنان مسئلت دارم. ربّنا! تقبّل منّا؛ إنّک أنت السمیع العلیم. محمّد محمدى رى شهرى‏ ۱۲ مهر ماه ۱۳۸۴ ۲۹ شعبان ۱۴۲۶   [۱] ( ۱). فرهنگ: علم؛ دانش؛ ادب؛ تربیت؛ پدیده کلّى پیچیده‏اى از آداب، رسوم، اندیشه، هنر و شیوه زندگى که در طىّ تجربه تاریخى اقوام، شکل مى‏گیرد و قابل انتقال به نسل‏هاى بعدى است( ر. ک: لغت‏نامه دهخدا، فرهنگ معین و فرهنگ بزرگ سخن). [۲] ( ۲). در دانش‏نامه‏ها، به هر واژه اصلى که توضیحى( مقاله‏اى) در ذیل خود دارد،« سرواژه» یا« مَدخَل» مى‏گویند. به مجموع سرواژه و توضیح، بر روى هم، نیز« مدخل» گفته مى‏شود( ر. ک: فرهنگ بزرگ سخن).